Η κύηση υψηλού κινδύνου αποτελεί έναν όρο που συμπεριλαμβάνει μεγάλο εύρος καταστάσεων ποικίλης βαρύτητας και κλινικής σημασίας. Ορισμένες σχετίζονται με προϋπάρχουσες παθολογικές καταστάσεις της μητέρας ή προηγούμενο μαιευτικό ιστορικό, ενώ άλλες εκδηλώνονται για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και αφορούν τη μητέρα, το έμβρυο ή την κύηση συνολικά.

Ανεξαρτήτως από το εάν πρόκειται για την πρώτη εγκυμοσύνη ή αν έχουν προηγηθεί φυσιολογικές εγκυμοσύνες στο παρελθόν, ο χαρακτηρισμός της κύησης ως υψηλού κινδύνου, δικαιολογημένα θα προκαλέσει έντονο άγχος και ανησυχία στο ζευγάρι το οποίο στην πλειοψηφία των περιπτώσεων θα είναι απροετοίμαστο απέναντι σε ένα τέτοιο γεγονός.

Μια κύηση υψηλού κινδύνου δε συνεπάγεται απαραίτητα περισσότερες δυσκολίες κατά την εγκυμοσύνη ή δυσμενέστερη έκβαση σε σχέση με μία κύηση χαμηλού κινδύνου. Ωστόσο, ενδείκνυται η συμβουλευτική από Μαιευτήρα – Γυναικολόγο εξειδικευμένο στην εμβρυομητρική ιατρική και στην αντιμετώπιση κυήσεων υψηλού κινδύνου καθώς επίσης και η δημιουργία εξατομικευμένου πλάνου παρακολούθησης τόσο κατά τη διάρκεια της κύησης όσο και μετά τον τοκετό.

Συχνές καταστάσεις κατά τις οποίες μπορεί μία κύηση να χαρακτηριστεί ως υψηλού κινδύνου:

• Σακχαρώδης διαβήτης. Μπορεί να προϋπάρχει ή να πρωτοεμφανιστεί κατά τη διάρκεια της κύησης. Σε κάθε περίπτωση η σωστή ρύθμιση του σακχάρου σε συνδυασμό με τη βελτίωση του σωματικού βάρους αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο για την αποφυγή επιπλοκών και τη διασφάλιση της ομαλής έκβασης της κύησης. Επί προϋπάρχοντος μη ρυθμισμένου διαβήτη υφίσταται αυξημένος κίνδυνος δομικών ανωμαλιών στο έμβρυο, ενώ σε περίπτωση εμφάνισης μετά το δεύτερο τρίμηνο η ρύθμιση του σακχάρου με ειδική διατροφή ή φαρμακευτικά με ινσουλίνη στοχεύει κυρίως στην αποφυγή μακροσωμίας του εμβρύου, πρόωρου τοκετού και δυσμενούς περιγεννητικής έκβασης τόσο για την μητέρα όσο και για το νεογνό. Κατά τη διάρκεια της κύησης είναι ιδιαίτερα σημαντική η συχνή παρακολούθηση του βάρους και η συνολική αξιολόγηση του καλώς έχειν του εμβρύου.
• Υπολειπόμενη ανάπτυξη του εμβρύου. Το χαμηλότερο από το αναμενόμενο βάρος του εμβρύου αποτελεί σχετικά συχνή διάγνωση, ωστόσο είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αποσαφηνιστεί εάν πρόκειται για φυσιολογική κατάσταση ή αν οφείλεται σε ανεπαρκή λειτουργία του πλακούντα και πλημμελή αιμάτωση του εμβρύου. Αυτό απαιτεί να ληφθούν υπόψιν διάφορες παράμετροι, όπως το μαιευτικό και ατομικό ιστορικό της μητέρας, το βιοφυσικό προφίλ και η ανάκτηση βάρους από το έμβρυο. Επιπλέον, αξιολογείται η αιματική ροή εντός σημαντικών αγγείων με τη μέθοδο doppler. Απαραίτητο είναι ακόμη να συνεκτιμηθούν παράγοντες όπως προϋπάρχουσα ή πρωτοεμφανιζόμενη κατά την κύηση αρτηριακή υπέρταση της μητέρας και να γίνεται συχνή διερεύνηση λόγω πιθανότητας εκδήλωσης προεκλαμψίας (κατάσταση που χαρακτηρίζεται από αυξημένη αρτηριακή πίεση και αυξημένο λεύκωμα στα ούρα με ή χωρίς την παρουσία οιδήματος). Ο κατάλληλος χρόνος διεκπεραίωσης του τοκετού αποτελεί ίσως την πιο σημαντική απόφαση για το βέλτιστο περιγεννητικό αποτέλεσμα, για την οποία  θα πρέπει να ληφθούν υπόψιν τόσο η υγεία της γυναίκας όσο και οι βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τυχόν προωρότητας στο έμβρυο.
• Πολύδυμη κύηση. Στις πολύδυμες κυήσεις υφίσταται στατιστικά σημαντικότερη πιθανότητα εμφάνισης επιπλοκών συγκριτικά με τις μονήρεις. Συχνότερες καταστάσεις αποτελούν η προεκλαμψία και ο πρόωρος τοκετός, ενώ στις περιπτώσεις όπου τα έμβρυα ‘’μοιράζονται’’ τον ίδιο πλακούντα αυξάνεται ο κίνδυνος ανατομικών ανωμαλιών και άλλων σοβαρών επιπλοκών. Σε κάθε περίπτωση ο εξειδικευμένος υπερηχογραφικός έλεγχος και η εξατομικευμένη διαχείριση αποτελούν προϋποθέσεις για την επιτυχή έκβαση της πολύδυμης κύησης.

• Συγγενείς λοιμώξεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις κοινοί ιοί ή άλλοι μικροοργανισμοί ενδέχεται να προσβάλουν τη μητέρα κατά τη διάρκεια της κύησης. Ενώ τις περισσότερες φορές οι λοιμώξεις αυτές είναι ακίνδυνες για την μητέρα, υπάρχει η πιθανότητα κάθετης μετάδοσης στο έμβρυο με δυνητικά δυσμενείς επιπτώσεις τόσο κατά την ενδομήτρια όσο και κατά τη μετέπειτα ζωή. Αξίζει να σημειωθεί πως η λοίμωξη της μητέρας δε μεταδίδεται πάντοτε στο έμβρυο και πως η μετάδοση στο έμβρυο δεν προκαλεί πάντοτε ανατομικές ανωμαλίες ή άλλες διαταραχές. Συχνά παρατηρείται σύγχυση σε σχέση με το χρόνο προσβολής της εγκύου ή αναφορικά με τη συνολική πρόγνωση της κύησης. Επομένως είναι μείζονος σημασίας η ορθή ερμηνεία των αιματολογικών εξετάσεων της μητέρας και ο συχνός και λεπτομερής ανατομικός έλεγχος του εμβρύου προς διερεύνηση ευρημάτων ενδεικτικών συγγενούς λοίμωξης. Σε ορισμένες περιπτώσεις ενδέχεται να χρειαστεί αμνιοπαρακέντηση και εξέταση του αμνιακού υγρού στο εργαστήριο, μέθοδος που μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με την τελική έκβαση της κύησης και την υγεία του νεογνού.

Πότε έχει ένδειξη η συμβουλευτική πριν την κύηση:

• Προϋπάρχουσα παθολογική κατάσταση της μητέρας, όπως π.χ. σακχαρώδης διαβήτης, συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, νεφρική νόσος, υπέρταση, άσθμα, παχυσαρκία, φλεγμονώδης νόσος του εντέρου, καθ’ έξιν αποβολές κ.ά. Κατά τη συμβουλευτική, το ζευγάρι θα ενημερωθεί σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις στην δυνατότητα σύλληψης, τις δυνητικές επιπλοκές σε μία μελλοντική κύηση και θα συζητηθούν οι τρόποι αντιμετώπισης προς επίτευξη του βέλτιστου περιγεννητικού αποτελέσματος. Επιπλέον, σε περίπτωση λήψης φαρμακευτικής αγωγής, θα αναλυθούν οι πιθανές επιπτώσεις στο έμβρυο και θα συζητηθούν εναλλακτικά θεραπευτικά σχήματα, τα οποία αφενός μεν θα καλύπτουν τις ανάγκες της μητέρας, αφετέρου θα είναι συμβατά με την κύηση και την ασφάλεια του εμβρύου.

• Αυξημένη πιθανότητα γενετικών νοσημάτων. Σε περίπτωση παρουσίας γενετικών συνδρόμων ή κληρονομικών παθήσεων σε μέλη της οικογένειας, η συμβουλευτική πριν από τη σύλληψη μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες σε σχέση με τις πιθανότητες εμφάνισης των εν λόγω καταστάσεων στο έμβρυο. Επίσης μπορεί να πραγματοποιηθεί γενετικός έλεγχος στο ζευγάρι προκειμένου να επιβεβαιωθεί εάν η μητέρα ή ο σύντροφος είναι φορείς των συγκεκριμένων γενετικών νοσημάτων. Επιπλέον, εάν υπάρχει ιστορικό προηγούμενου τέκνου με γενετικό σύνδρομο ή κύησης με ανατομικές ανωμαλίες του εμβρύου, η συμβουλευτική στοχεύει στο να εκτιμηθεί η πιθανότητα επανεμφάνισης καθώς επίσης και να καθοριστούν οι τρόποι αντιμετώπισης ώστε να αποφευχθεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο σε μελλοντική κύηση.

Σε ποιο βαθμό μία κύηση υψηλού κινδύνου μπορεί να επηρεάσει τις μελλοντικές κυήσεις:

Εάν μία κύηση χαρακτηριστεί ως υψηλού κινδύνου δε σημαίνει αναγκαστικά ότι θα συμβεί το ίδιο και στις επόμενες εγκυμοσύνες ή ότι θα χρήζουν εξειδικευμένης παρακολούθησης. Η παρουσία ανατομικής ανωμαλίας ή γενετικού συνδρόμου στο έμβρυο, σε περίπτωση που δεν υφίσταται γενετικό υπόβαθρο στους γονείς, δεν αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα επανεμφάνισης εφόσον δε συνυπάρχουν και άλλοι παράγοντες κινδύνου. Επιπλέον, νοσήματα της μητέρας που αντιμετωπίστηκαν αποτελεσματικά ή ελέγχονται ικανοποιητικά αναμένεται να έχουν μικρότερη αρνητική επίδραση στο μέλλον. Επομένως, η πρόγνωση σε μελλοντική κύηση σχετίζεται με τη φύση της παθολογίας και τους εν δυνάμει τρόπους αντιμετώπισης. Σε κάθε περίπτωση η εξειδικευμένη και εξατομικευμένη συμβουλευτική είναι απαραίτητη για την επίτευξη της καλύτερης δυνατής πρόγνωσης και συνολικής έκβασης της εγκυμοσύνης.