Η πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια αποτελεί μία κατάσταση όπου παρουσιάζεται έκπτωση της λειτουργίας των ωοθηκών πριν την ηλικία των 40 ετών. Στο γενικό πληθυσμό, αφορά περίπου 1 στις 100 γυναίκες μικρότερες των 40 και 1 στις 1000 γυναίκες μικρότερες των 30 ετών. Η πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια οφείλεται ουσιαστικά σε μία μη αναμενόμενη για την ηλικία της γυναίκας ελάττωση του αριθμού των ωαρίων με συνεπακόλουθες επιπτώσεις στην παραγωγή σημαντικών ορμονών του θήλεος όπως τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη.

Πιο συχνές εκδηλώσεις αποτελούν οι παρακάτω:

• Διαταραχές εμμήνου ρύσεως, είτε πρόκειται για ακανόνιστες περιόδους είτε για πλήρη απουσία περιόδου.
• Υπογονιμότητα που οφείλεται κυρίως στην ελάττωση του αριθμού των ωαρίων, η οποία με τη σειρά της επιφέρει είτε πλήρη απουσία είτε διαταραχές περιόδου και μη δυνατότητα προγραμματισμένων επαφών. Παρ’ όλα αυτά, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να επιτευχθεί σύλληψη είτε με φυσικό τρόπο είτε με μεθόδους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
• Ορμονολογικές διαταραχές. Η έκπτωση της λειτουργίας των ωοθηκών συνοδεύεται από ελάττωση παραγωγής ορμονών όπως τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη. Αυτό μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα παρόμοια με εκείνα της εμμηνόπαυσης όπως εξάψεις, νυκτερινές εφιδρώσεις και συχνές αλλαγές στη διάθεση.

Τα ακριβή αίτια της πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας δεν έχουν πλήρως εξακριβωθεί. Ωστόσο φαίνεται να ενοχοποιούνται γενετικοί παράγοντες, αυτοάνοσες παθήσεις, προηγηθείσα χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία,  λοιμώξεις κ.ά.

Η διάγνωση βασίζεται στην κλινική εικόνα και φυσική εξέταση της γυναίκας, σε απλές ορμονολογικές εξετάσεις και στην υπερηχογραφική εκτίμηση της εφεδρείας των ωοθηκών.

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το στάδιο σοβαρότητας αλλά και από την παρουσία ή μη άλλων καταστάσεων που μπορεί να σχετίζονται με ωοθηκική ανεπάρκεια. Η ισορροπημένη διατροφή, η διακοπή του καπνίσματος και η λήψη συμπληρωμάτων διατροφής μπορεί να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο. Σε πιο προχωρημένα στάδια μπορεί να συζητηθεί η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης προκειμένου να αντιμετωπιστεί η συμπτωματολογία αλλά και να μειωθούν οι πιθανότητες εμφάνισης μελλοντικών επιπλοκών λόγω της ελαττωμένης παραγωγής των φυσικών ορμονών, όπως οστεοπόρωση και καρδιαγγειακά προβλήματα.

Η διατήρηση γονιμότητας και επίτευξη κύησης στην πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια απαιτεί μία σε βάθος αξιολόγηση της κατάστασης αλλά και τη διαμόρφωση εξατομικευμένου πλάνου. Αναλόγως, μπορεί να συζητηθεί η δυνατότητα αυτόματης σύλληψης, κρυοσυντήρησης ωαρίων ή εμβρύων προς μελλοντική κύηση ή ακόμη και η δωρεά ωαρίων σε πιο προχωρημένα στάδια ανεπάρκειας των ωοθηκών.