Η ωορρηξία (η απελευθέρωση δηλαδή από τις ωοθήκες ενός ώριμου ωαρίου περίπου στο μέσο κάθε καταμήνιου κύκλου) συνιστά έναν από τους βασικότερους παράγοντες για την επίτευξη εγκυμοσύνης. Επομένως, ο έλεγχος ωορρηξίας πρέπει να αποτελεί ένα από τα πρωταρχικά βήματα διερεύνησης του υπογόνιμου ζευγαριού. Σε γενικές γραμμές μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι επί ομαλού και περιοδικού καταμήνιου κύκλου (ακόμη και με ήπια διακύμανση μεταξύ 25 έως 35 ημερών) η ωορρηξία λαμβάνει χώρα φυσιολογικά. Ωστόσο, σε περιπτώσεις υπογονιμότητας ή ανησυχίας του ζευγαριού συνιστάται παρακολούθηση κατά τη διάρκεια του καταμήνιου κύκλου και τεκμηρίωση της ωορρηξίας με πιο αντικειμενικές μεθόδους.

Στο παρελθόν είχαν κατά καιρούς προταθεί διάφοροι τρόποι διερεύνησης όπως π.χ. η καθημερινή θερμομέτρηση ή η ιστολογική εξέταση του ενδομητρίου, πλέον όμως δεν χρησιμοποιούνται κυρίως λόγω σχετικά χαμηλής ακρίβειας και δυσκολιών στην εφαρμογή τους. Σήμερα με απλές εξετάσεις αίματος, δοκιμασίες ούρων ή παρακολούθηση του κύκλου με τυπικό διακολπικό υπερηχογράφημα μπορούμε με σχετικά μεγάλη ακρίβεια να διαπιστώσουμε εάν υφίσταται φυσιολογικά η διαδικασία της ωορρηξίας.

Πιο συγκεκριμένα:

• Μέτρηση της προγεστερόνης ορού περίπου 7 ημέρες πριν από την αναμενόμενη έναρξη της περιόδου μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες, καθώς αυξημένα επίπεδα υποδηλώνουν την παρουσία λειτουργικού ωχρού σωματίου (η δομή στην οποία μετατρέπεται το κυρίαρχο ωοθυλάκιο μετά την ωορρηξία).
• Χρήση ειδικών κιτ ούρων (κιτ ωορρηξίας) τα οποία ανιχνεύουν τα επίπεδα της LH, ορμόνης απαραίτητης για την πραγματοποίηση της ωορρηξίας. Η συγκέντρωση της LH αυξάνεται απότομα περίπου 1-2 ημέρες πριν την ωορρηξία με αποτέλεσμα τη θετικοποίηση του τεστ. Αν και αποτελεί απλή και γρήγορη μέθοδο, χαρακτηρίζεται συχνά από ψευδώς θετικά ή αρνητικά αποτελέσματα.
• Υπερηχογραφική παρακολούθηση κατά την οποία καταγράφεται η παρουσία και ανάπτυξη του κυρίαρχου ωοθυλακίου. Μπορεί να γίνει κατά την αρχική φάση του κύκλου (οπότε ενδεχομένως να χρειαστούν 2-3 διαδοχικές επισκέψεις) είτε η ωορρηξία να διαπιστωθεί με την χαρακτηριστική απεικόνιση του ωχρού σωματίου και τις φυσιολογικές μεταβολές στο ενδομήτριο 7-10 ημέρες πριν από την αναμενόμενη ημέρα της περιόδου.

Εξίσου σημαντική με την παρουσία ωορρηξίας είναι η πραγματοποίηση επαφών του ζευγαριού κατά τη διάρκεια της γόνιμης περιόδου, γνωστής και ως “παράθυρο γονιμότητας”. Αυτή είναι συνήθως περίπου 2-3 ημέρες πριν και μία μέρα μετά την ωορρηξία. Αυτό συμβαίνει επειδή τα σπερματοζωάρια μπορεί να επιβιώσουν εντός των σαλπίγγων για περίπου 2-3 ημέρες ενώ το ωάριο για περίπου 24 ώρες μετά την απελευθέρωσή του. Η ημέρα της ωορρηξίας αναμένεται να είναι 14 ημέρες πριν την αναμενόμενη ημέρα περιόδου. Για παράδειγμα, σε σταθερό κύκλο 28 ημερών η ωορρηξία συμβαίνει τη 14η, ενώ σε κύκλο 35 ημερών την 21η ημέρα του κύκλου. Ο ημερολογιακός προγραμματισμός των επαφών μπορεί να γίνει και με επιπλέον παράλληλη χρήση κιτ ωορρηξίας ούρων ή σε ορισμένες περιπτώσεις με υπερηχογραφική παρακολούθηση του κύκλου.

Να σημειωθεί ότι σε περίπτωση διαταραχών εμμήνου ρύσεως οι παραπάνω μέθοδοι είναι λιγότερο αποτελεσματικές και συνιστάται να γίνεται διερεύνηση και κατάλληλη αντιμετώπιση των αιτιών πριν από οποιαδήποτε προσπάθεια ή θεραπεία για την επίτευξη εγκυμοσύνης.