Η διέγερση των ωοθηκών αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στάδια της θεραπείας με μεθόδους εξωσωματικής γονιμοποίησης. Στόχος της διέγερσης είναι η ανάπτυξη παραπάνω του ενός ώριμων ωαρίων με σκοπό τη συλλογή τους και τη δημιουργία εμβρύων με ειδικές τεχνικές γονιμοποίησης εντός του εργαστηρίου. Υπάρχουν αρκετά πρωτόκολλα και σκευάσματα που χρησιμοποιούνται για τη διέγερση των ωοθηκών, η επιλογή των οποίων εξαρτάται από παράγοντες όπως η ηλικία της γυναίκας, η ωοθηκική εφεδρεία αλλά και από τα ειδικά αίτια υπογονιμότητας του ζευγαριού.

Παρακάτω θα δούμε κάποια από τα πιο ευρέως χρησιμοποιούμενα πρωτόκολλα διέγερσης των ωοθηκών:

• Μακρύ Πρωτόκολλο. Γίνεται χορήγηση αναλόγων GnRH καθημερινά για περίπου μία εβδομάδα πριν την έλευση της περιόδου με σκοπό τη μη παραγωγή των ενδογενών γοναδοτροπινών. Στη συνέχεια προστίθενται οι γοναδοτροπίνες (FSH ή/και LH) εξωγενώς με στόχο τη διέγερση των ωοθηκών.
• Βραχύ πρωτόκολλο. Είναι παρόμοιο με το μακρύ πρωτόκολλο, με τη διαφορά ότι η χορήγηση των αναλόγων GnRH ξεκινά συνήθως την πρώτη ή δεύτερη ημέρα του κύκλου.
• Πρωτόκολλο ανταγωνιστή της GnRH. Πρόκειται για το πιο συχνά χρησιμοποιούμενο πρωτόκολλο στις ημέρες μας. Η χορήγηση των γοναδοτροπινών αρχίζει τη 2η ή 3η ημέρα του κύκλου, ενώ προστίθεται ανταγωνιστής της GnRH όταν τα ωοθυλάκια φτάσουν σε συγκεκριμένο μέγεθος προκειμένου να αποφευχθεί η διαδικασία της ωορρηξίας πριν τη συλλογή των ωαρίων.
• Πρωτόκολλο ήπιας διέγερσης. Γίνεται χορήγηση χαμηλότερων δόσεων γοναδοτροπινών. Συνιστάται σε περιπτώσεις όπου υπάρχει αυξημένος κίνδυνος επιπλοκών, όπως το σύνδρομο υπερδιέγερσης ωοθηκών ή επί χαμηλής ωοθηκικής εφεδρείας.
• Φυσικός ή τροποποιημένος φυσικός κύκλος. Στο συγκεκριμένο πρωτόκολλο είτε δεν γίνεται διέγερση των ωοθηκών, είτε χορηγούνται εξαιρετικά χαμηλές δόσεις γοναδοτροπινών, με σκοπό τη συλλογή του κυρίαρχου ωοθυλακίου που προκύπτει με φυσικό τρόπο στον εκάστοτε καταμήνιο κύκλο. Έχει εφαρμογή σε περιπτώσεις όπου είτε δεν αναμένεται απάντηση των ωοθηκών με υψηλές δόσεις γοναδοτροπινών, όπως για παράδειγμα επί πολύ χαμηλής ωοθηκικής εφεδρείας είτε η γυναίκα δεν επιθυμεί να λάβει φαρμακευτική αγωγή.
• Πρωτόκολλο διπλής διέγερσης. Σχετικά νέο πρωτόκολλο όπου πραγματοποιούνται δύο κύκλοι διεγέρσεων κατά τη διάρκεια ενός καταμήνιου κύκλου. Η εκ νέου χορήγηση γοναδοτροπινών ξεκινάει λίγες ημέρες μετά την συλλογή ωαρίων και στοχεύει στο να συλλεχθεί συνολικά μεγαλύτερος αριθμός ώριμων ωαρίων προς γονιμοποίηση. Αν και δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή στοιχεία σχετικά με την αποτελεσματικότητά του, μπορεί να συζητηθεί σε περιπτώσεις χαμηλής απάντησης των ωοθηκών σε προηγούμενους θεραπευτικούς κύκλους.

Η επιλογή του κατάλληλου πρωτοκόλλου διέγερσης των ωοθηκών αποτελεί μία από τις σημαντικότερες παραμέτρους για την επιτυχή έκβαση του θεραπευτικού κύκλου. Επομένως, η τελική απόφαση θα πρέπει να βασίζεται στην εξατομικευμένη προσέγγιση του ζευγαριού, το ιατρικό ιστορικό και την ορθή ανάλυση τυχόν προηγούμενων προσπαθειών.