Το μικροβίωμα (ή αλλιώς μικροβιακή χλωρίδα) αναφέρεται στα είδη των μικροοργανισμών που διαβιούν και αναπτύσσονται φυσιολογικά σε πολλά μέρη του ανθρώπινου σώματος. Η φυσιολογική αυτή μικροχλωρίδα αποτελείται από ποικίλους διαφορετικούς πληθυσμούς μικροβίων όπως π.χ βακτήρια, ιούς ή μύκητες οι οποίοι “φιλοξενούνται” σε σημεία όπως το γαστρεντερικό και αναπαραγωγικό σύστημα, το δέρμα κ.α.

Τα τελευταία χρόνια έχει φανεί ότι το μικροβίωμα πιθανόν διαδραματίζει σπουδαίο ρυθμιστικό ρόλο στη βιολογία του σώματος. Πιο συγκεκριμένα, υπάρχουν ενδείξεις ότι οποιαδήποτε διαταραχή στην ισορροπία της μικροχλωρίδας ενδεχομένως να σχετίζεται με διάφορες παθήσεις όπως αυτοάνοσα νοσήματα, διαβήτης και γενικευμένες καταστάσεις όπως αλλεργικές αντιδράσεις.

Πρόσφατα αρκετές μελέτες προσπάθησαν να αναδείξουν τον εν δυνάμει ευεργετικό ή άλλοτε αρνητικό ρόλο του μικροβιώματος στο σύνθετο ζήτημα της ανθρώπινης αναπαραγωγής με έως τώρα αντικρουόμενα αποτελέσματα.

Η μικροχλωρίδα που εδράζεται στο γαστρεντερικό σύστημα φαίνεται ότι συμμετέχει ενεργά στον έλεγχο της φλεγμονής και στην καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Μεταβολές στην ισορροπία της ενδεχομένως συμβάλλει στην εμφάνιση καταστάσεων όπως η παχυσαρκία και διάφορες μεταβολικές παθήσεις που με τη σειρά τους μπορεί να έχουν αρνητική επίπτωση στη γονιμότητα. Επιπλέον, ορισμένες μελέτες έχουν δείξει το θετικό ρόλο της μικροχλωρίδας στη σύνθεση των ορμονών της αναπαραγωγής και τη ρύθμιση του καταμήνιου κύκλου.

Η καλή ισορροπία στη μικροχλωρίδα του κόλπου και του ενδομητρίου φαίνεται ότι μειώνει τον κίνδυνο λοιμώξεων και άλλων φλεγμονωδών καταστάσεων όπως επίσης και ότι συμβάλει στη διαμόρφωση κατάλληλων συνθηκών για την εμφύτευση του εμβρύου και την ομαλή πορεία των πρώιμων σταδίων της κύησης.

Τελευταία, έχουν αναπτυχθεί ειδικές τεχνικές ανάλυσης του μικροβιώματος του ενδομητρίου. Η λήψη μικρού δείγματος ενδομητρίου προς ανάλυση του μικροβιώματος πραγματοποιείται στο ιατρείο, δεν απαιτεί γενική αναισθησία και το δείγμα αποστέλλεται προς εξέταση σε ειδικό εργαστήριο. Ορισμένες μελέτες έδειξαν ικανοποιητικά αποτελέσματα έπειτα από χορήγηση από το στόμα ή τον κόλπο συμπληρωμάτων γαλακτοβάκιλλων (σημαντικός μικροοργανισμός της φυσιολογικής χλωρίδας) σε ζευγάρια με αλλεπάλληλες αποτυχίες εμφύτευσης και ανεξήγητη υπογονιμότητα.

Παράλληλα, κατά την εξέταση του μικροβιώματος γίνεται διερεύνηση για παρουσία ενδομητρίτιδας, μίας χρόνιας κατάστασης που οφείλεται σε προσβολή του ενδομητρίου από παθογόνους μικροοργανισμούς, οι οποίοι πιθανόν να έχουν τοξική δράση στην κοιλότητα της μήτρας και να προκαλούν ανισορροπία στη φυσιολογική μικροχλωρίδα της περιοχής. Κατά καιρούς, για την αντιμετώπιση της ενδομητρίτιδας έχουν προταθεί διάφορα θεραπευτικά σχήματα με αντιβιοτική αγωγή, ωστόσο χρειάζεται προσοχή καθώς η μη σωστή και αλόγιστη χρήση της πιθανόν να έχει αρνητική επίδραση στο σύνολο του μικροβιώματος του οργανισμού.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί πως η έρευνα που αφορά το ρόλο της μικροχλωρίδας στον οργανισμό είναι ακόμη υπό εξέλιξη και πως είναι αναγκαίο να πραγματοποιηθούν περισσότερες μελέτες προκειμένου να κατανοήσουμε βαθύτερα τη σύνθετη σχέση μεταξύ μικροβιώματος και ανθρώπινης αναπαραγωγής. Σε κάθε περίπτωση ο τρόπος ζωής, η διατροφή και διάφοροι περιβαλλοντικοί παράγοντες είναι πιθανό να σχετίζονται άμεσα με την ισορροπία της μικροχλωρίδας και με αυτόν τον τρόπο να επηρεάζουν τη γονιμότητα του ανθρώπου.

Στις περιπτώσεις υπογονιμότητας, θα πρέπει να γίνεται ορθολογική και με αυστηρά κριτήρια επιλογή των ζευγαριών που ενδεχομένως να ωφελούνταν από θεραπευτικά σχήματα τα οποία στοχεύουν στην εξισορρόπηση του μικροβιώματος ή/και την αντιμετώπιση πιθανής ενδομητρίτιδας. Αξίζει να αναφερθεί πως η καθολική και μη επαρκώς τεκμηριωμένη εφαρμογή τους σε όλες ανεξαιρέτως τις περιπτώσεις υπογονιμότητας ενδέχεται να μην αποφέρει τα επιθυμητά οφέλη και να υποκρύπτει δυνητικούς κινδύνους για τη μητέρα και τη μελλοντική κύηση.