Το διακολπικό υπερηχογράφημα αποτελεί μία από τις συχνότερες γυναικολογικές εξετάσεις, καθώς επίσης και αναπόσπαστο μέρος του ετήσιου γυναικολογικού ελέγχου. Είναι απολύτως ασφαλές και ενδείκνυται τόσο κατά την αναπαραγωγική ηλικία (συμπεριλαμβανομένης της περιόδου της κύησης) όσο και κατά την εμμηνόπαυση. Βασικό πλεονέκτημα του διακολπικού υπερηχογραφήματος αποτελεί το γεγονός ότι ο ηχοβολέας βρίσκεται πλησιέστερα στα υπό εξέταση όργανα της γυναικείας πυέλου συγκριτικά με τον διακοιλιακό, με αποτέλεσμα τη δυνατότητα ευκρινέστερης και πιο λεπτομερούς απεικόνισης.

Πριν από την εξέταση θα πρέπει να έχει γίνει κένωση της ουροδόχου κύστης, αφενός για την άνεση της γυναίκας κατά τη διάρκεια του υπερηχογραφήματος, αφετέρου για να αποφευχθεί η παρεκτόπιση των παρακείμενων οργάνων. Γίνεται πάντοτε τοποθέτηση ειδικού καλύματος μίας χρήσης στον ηχοβολέα καθώς επίσης και ειδικού τζελ για την ανώδυνη είσοδο της κεφαλής εντός του κόλπου. Υπό φυσιολογικές συνθήκες η εξέταση είναι καλά ανεκτή, επομένως είναι ιδιαίτερα σημαντικό να ενημερώνεται ο γιατρός σε περίπτωση που η γυναίκα αισθάνεται πόνο ή έντονη δυσφορία.

Κατά τη διάρκεια του υπερηχογραφήματος πραγματοποιείται πλήρης απεικόνιση και καταγράφονται οι μετρήσεις των έσω γεννητικών οργάνων, συμπεριλαμβανομένων του τραχήλου, της μήτρας, των ωοθηκών και των σαλπίγγων ενώ η εξέταση συμπληρώνεται με την εκτίμηση της ουροδόχου κύστης. Τα ευρήματα αφορούν την κάθε δομή ξεχωριστά και αξιολογούνται σε σχέση με την ηλικία, το ατομικό ιστορικό, το σκοπό της εξέτασης και την παρουσία ή μη κλινικής συμπτωματολογίας.

Εκτός από το γενικό γυναικολογικό έλεγχο, το διακολπικό υπερηχογράφημα μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες σε περιπτώσεις διερεύνησης υπογονιμότητας, καθώς δίνει τη δυνατότητα εκτίμησης της ωοθηκικής εφεδρείας και της μορφολογίας του ενδομητρίου. Ταυτόχρονα μπορεί να γίνει λεπτομερής αξιολόγηση της ενδομήτριας κοιλότητας έπειτα από έγχυση μικρής ποσότητας φυσιολογικού ορού και ειδικής σκιαγραφικής ουσίας για επιπλέον έλεγχο της βατότητας των σαλπίγγων (HyCoSy). Επιπροσθέτως, με τη χρήση της 3D υπερηχογραφίας πραγματοποιείται τρισδιάστατη απεικόνιση, μέθοδος εξαιρετική για τη διάγνωση και ταξινόμηση φυσιολογικών παραλλαγών ή συγγενών ανωμαλιών του σχήματος της μήτρας, οι οποίες δε δύναται να διαγνωστούν με την παραδοσιακή δισδιάστατη υπερηχογραφία.

Σε κάθε περίπτωση το διακολπικό υπερηχογράφημα συνιστάται να διενεργείται προληπτικά ετησίως, ιδανικά σε συνδυασμό με το τεστ Παπανικολάου, ενώ έχει απόλυτη ένδειξη επί συμπτωματολογίας που μπορεί να σχετίζεται με τα έσω γεννητικά όργανα της γυναίκας.