Ο όρος “υποδεκτικότητα του ενδομητρίου” αναφέρεται στην ικανότητα του ενδομητρίου -του ιστού δηλαδή που επικαλύπτει την εσωτερική επιφάνεια της μήτρας- να υποστηρίξει τη διαδικασία εμφύτευσης του εμβρύου, διεργασία απαραίτητη για την επίτευξη μίας υγιούς κύησης. Το ενδομήτριο χαρακτηρίζεται από διαδοχικές αλλαγές κατά τη διάρκεια του καταμήνιου κύκλου, γνωστές και ως φάσεις του κύκλου, με τελικό στόχο τη δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την εμφύτευση του εμβρύου και τη συνέχιση της κύησης.

Τις φάσεις του κύκλου αποτελούν:

1. Η φάση της περιόδου (ή φάση της εμμηνορρυσίας), κατά την οποία το ενδομήτριο του προηγούμενου κύκλου αποπίπτει με τη μορφή αίματος προκειμένου να αντικατασταθεί από νέο. Μπορεί να διαρκεί έως και 7 μέρες.
2. Η ωοθυλακική (ή παραγωγική) φάση, κατά την οποία αναπτύσσεται το κυρίαρχο ωοθυλάκιο.
3. Η φάση της ωορρηξίας, κατά την οποία το κυρίαρχο ωοθυλάκιο απελευθερώνει ένα ώριμο ωάριο περίπου στα μέσα του κύκλου.
4. Η ωχρινική (ή εκκριτική) φάση, η οποία ακολουθεί τη φάση της ωορρηξίας και διαρκεί περίπου 2 εβδομάδες. Κύριος στόχος αυτής της φάσης είναι η κατάλληλη προετοιμασία του ενδομητρίου προκειμένου να υποδεχτεί το γονιμοποιημένο ωάριο.

Το “παράθυρο εμφύτευσης”

Η φάση κατά την οποία παρατηρείται η μέγιστη ικανότητα του ενδομητρίου να υποστηρίξει την εμφύτευση του εμβρύου συχνά αναφέρεται και ως “παράθυρο εμφύτευσης”. Πρόκειται για μία βραχεία χρονική περίοδο που ακολουθεί τη φάση της ωορρηξίας και μπορεί να διαφέρει από γυναίκα σε γυναίκα κατά περίπου 1-3 ημέρες. Σε γενικές γραμμές, το “παράθυρο εμφύτευσης” υπολογίζεται περίπου 3-7 ημέρες μετά την ωορρηξία.

Παράγοντες που επηρεάζουν το “παράθυρο εμφύτευσης”:

• Ορμόνες. Τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη διαδραματίζουν κυρίαρχο ρόλο στη σωστή ανάπτυξη και ρύθμιση της υποδεκτικότητας του ενδομητρίου.
• Πάχος και μορφολογία ενδομητρίου. Είναι ιδιαιτέρως σημαντικά για τη διαδικασία της εμφύτευσης. Μπορούν να αξιολογηθούν με διακολπικό υπερηχογράφημα, με υπερηχογραφική υδρο-υστεροσαλπιγγογραφία (HyCoSy)  ή διαγνωστική υστεροσκόπηση.
• Ροή αίματος στο ενδομήτριο. Σε αρκετές μελέτες έχει φανεί ότι η επαρκής αιμάτωση του ενδομητρίου αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τη διαδικασία της εμφύτευσης. Μπορεί να εκτιμηθεί με τη μέθοδο doppler κατά τη διάρκεια του διακολπικού υπερηχογραφήματος.

Τα τελευταία χρόνια εφαρμόζονται ευρέως διάφορα μοριακά τεστ, τα οποία μέσω ανάλυσης της γονιδιακής έκφρασης του ενδομητρίου εκτιμούν εξατομικευμένα και με ακρίβεια την ημέρα της μέγιστης υποδεκτικότητας για το έμβρυο. Πραγματοποίειται με λήψη μικρού δείγματος ενδομητρίου με βιοψία (ανώδυνη μέθοδος που δεν απαιτεί αναισθησία) αφότου έχει προηγηθεί κατάλληλη ορμονική προετοιμασία. Η μέθοδος αυτή δε συνοδεύεται από κινδύνους ή επιπλοκές και μπορεί να αποδειχτεί ιδιαιτέρως ωφέλιμη σε ζευγάρια με καλή ποιότητα εμβρύων και ιστορικό πολλαπλών αποτυχιών εμφύτευσης (RIF) με μεθόδους εξωσωματικής γονιμοποίησης.

Η σωστή κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν την υποδεκτικότητα του ενδομητρίου είναι μείζονος σημασίας κατά τη θεραπεία με μεθόδους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Ο σωστός συγχρονισμός του προγραμματισμού της εμβρυομεταφοράς με το “παράθυρο εμφύτευσης” αποτελεί προϋπόθεση για την επιτυχή έκβαση του θεραπευτικού κύκλου.